Haberin İçindekiler
Kabe Fasulyesinin Geleceği İçin Tohumlar Çoğaltılıyor
Rize’de geleneksel tarım ürünlerinin gelecek kuşaklara aktarılması amacıyla sürdürülen ata tohumu çalışmalarında Kabe fasulyesi de önemli bir yer tutuyor.
Yörede ata tohumlarını yaşatmaya çalışan vatandaşlar, ellerindeki tohumları çoğaltarak çevrelerindeki üreticilerle paylaşmayı sürdürüyor.
Ata tohumu çalışmalarına gönül veren Emine Topaloğlu, elindeki Kabe fasulyesi tohumlarını çoğaltarak komşularına ve çevresindeki vatandaşlara dağıttığını belirtti.
Topaloğlu, fasulyenin yörede de giderek azaldığına dikkat çekerek, elindeki tohumları korumaya ve çoğaltmaya çalıştığını ifade etti.
Yüksek Kesimlerde Yetiştiriliyor
Kabe fasulyesinin özellikle Rize’nin yüksek kesimlerinde yetiştirildiği belirtiliyor.
Ancak son yıllarda değişen iklim koşulları, doğal gübreye erişimin azalması, yabani hayvanların artması ve çeşitli zararlıların ürün üzerindeki etkisi, geleneksel fasulyenin yetiştirilmesini zorlaştırıyor.
Topaloğlu, sıcaklık ve nem değişimlerinin fasulyenin gelişimini olumsuz etkilediğini, bazı zararlıların da ürüne zarar verdiğini belirterek geleneksel üretimde yaşanan sıkıntılara dikkat çekti.
Geç Yetişiyor, Kalın Yapısıyla Dikkat Çekiyor
Kabe fasulyesini diğer fasulye çeşitlerinden ayıran özelliklerin başında geç yetişmesi ve kalın yapısı geliyor.
Topaloğlu’nun aktardığı bilgilere göre fasulyenin pişmesi de diğer bazı çeşitlere göre daha uzun sürüyor. Yörede özellikle lahana yemekleriyle birlikte kullanıldığı ifade edilen Kabe fasulyesi, bu yönüyle Rize mutfağındaki geleneksel kullanım alanlarından birini koruyor.
Rize’de Yerel Fasulye Çeşitliliği Dikkat Çekiyor
Kabe fasulyesinin içinde bulunduğu yerel çeşitlilik, bilimsel araştırmalara da konu olmuş durumda.
Rize’de 2014-2015 yıllarında gerçekleştirilen bir araştırmada merkez ve ilçelerdeki 84 köy ve mahalleden 1040 yerel fasulye örneği toplanarak incelendi. Çalışmada tohumların renk, büyüklük, yetişme zamanı ve kullanım özellikleri bakımından oldukça geniş bir çeşitlilik gösterdiği ortaya konuldu.
Araştırmada Rize’deki sırık fasulye genotiplerinin küçük alanlarda ve çoğunlukla diğer sebzelerle birlikte yetiştirildiği, tohum renklerinin siyahtan beyaza ve tek renkten çok renge kadar değişebildiği belirlendi.
Bu durum, Kabe fasulyesi gibi yörede kuşaktan kuşağa aktarılan yerel çeşitlerin korunmasının Rize’nin tarımsal çeşitliliği açısından taşıdığı önemi ortaya koyuyor.
Ata Tohumlarına İlgi Sürüyor
Rize’de ata tohumlarının korunmasına yönelik farklı çalışmalar da yürütülüyor. Rize Belediyesi, Engindere Mahallesi’ndeki sera alanında yöreye ait ata tohumlarından domates, biber, patlıcan, salatalık ve kabak gibi ürünlerin fidelerini yetiştirerek vatandaşlara ulaştırmaya yönelik çalışma gerçekleştirmişti.
2026 yılında Çayeli’nde düzenlenen ata tohumu etkinliğinde ise 20 bin sebze fidesi vatandaşlara ücretsiz olarak dağıtıldı. Etkinlikte yerel tohumların korunması, çoğaltılması ve gelecek nesillere aktarılmasının önemi vurgulandı.
“Tohumları Çoğaltıp Paylaşmaya Devam Ediyorum”
Kabe fasulyesinin gelecek nesillere aktarılması için bireysel çabaların da önemli olduğunu belirten Emine Topaloğlu, elindeki tohumları çoğaltarak paylaşmayı sürdürüyor.
Özellikle gençlerin ve üniversite öğrencilerinin ata tohumlarına ilgi göstermesinden memnuniyet duyduğunu belirten Topaloğlu, geleneksel tohumların kaybolmaması için üreticilerin ellerindeki tohumları saklaması ve çoğaltarak birbirleriyle paylaşmasının önemine dikkat çekiyor.
Rize’nin Tarımsal Hafızasının Bir Parçası
Rize’deki yerel fasulye çeşitleri üzerine yapılan araştırmalar, ilin geçmişten gelen zengin bir fasulye genetik çeşitliliğine sahip olduğunu gösteriyor.
Kabe fasulyesi de yöre halkının aktardığı bilgiler doğrultusunda bu geleneksel üretim kültürünün parçalarından biri olarak öne çıkıyor. Üretimin azalmasıyla birlikte bu tür yerel çeşitlerin tohumlarının korunması, yalnızca bir tarım ürününün değil, Rize’nin geleneksel üretim ve mutfak kültürünün de gelecek kuşaklara aktarılması açısından önem taşıyor.
Kabe fasulyesinin geç yetiştiğini ve pişmesinin uzun sürdüğünü bu yazıda öğrendim. Acaba bu tohumları Rize dışındaki iklimlerde yetiştirmek mümkün mü?
Emine hanımın tohumları komşularıyla paylaşması gerçekten çok takdire şayan bir davranış. Yerel lezzetlerimizin kaybolmaması için bu tür çabalar çok önemli.
İklim koşullarının değişmesi ve yabani hayvanların artması tarımı zaten zorlaştırıyordu, bir de zararlılar eklenince işler iyice sarpa sarmış.