İçindekiler
- Üç Yıldır Sürdürülen Projede Hedef Yerel Meyveleri Geleceğe Taşımak
- Vatandaşlardan Sağlıklı Dallarla Destek Çağrısı
- Pazar’ın Demir Elması İçin Tescil Süreci de Gündemde
- Demir Elma Bir Dönem Ekonomik Değer Taşıyordu
- Melyat Deresi’nde Daha Önce Bin 500 Fidan Dağıtılmıştı
- Yeni Fidanlar Yeniden Yöre Halkına Ücretsiz Dağıtılacak
- Projenin Kapsamı Başka Yöresel Meyvelerle Genişletilecek
- Amaç: Melyat Deresi’nin Meyve Hafızasını Koruma Altına Almak
Üç Yıldır Sürdürülen Projede Hedef Yerel Meyveleri Geleceğe Taşımak
Pazar’da faaliyet gösteren Melyat Deresi Derneği, bölgenin tarımsal ve kültürel mirasının önemli parçalarından olan yerel meyve çeşitlerini korumak amacıyla çalışmalarını sürdürüyor.
Dernek tarafından üç yıldır yürütülen Meyve Fidanı Projesi kapsamında bu yıl özellikle Ğaçaçura (Haçaçura) Armudu ile Demir Elma’nın çoğaltılması hedefleniyor.
Yörede geçmişten günümüze yetiştirilen ancak zaman içerisinde üretim alanları ve ağaç sayıları azalan bu çeşitlerin korunmasıyla, bölgenin geleneksel meyvecilik kültürünün gelecek kuşaklara aktarılması amaçlanıyor.
Vatandaşlardan Sağlıklı Dallarla Destek Çağrısı
Projenin yeni aşamasında mevcut ağaçlardan alınacak sağlıklı dallar, uzman fidan üreticileri tarafından çoğaltılarak yeni fidanlara dönüştürülecek.
Bu nedenle bölgede Ğaçaçura Armudu ve Demir Elma ağacı bulunan vatandaşlardan yaklaşık 30-40 santimetre uzunluğunda, sağlıklı dallar temin ederek projeye katkı sunmaları istendi.
Dalların 19 Ağustos 2026 Çarşamba gününe kadar derneğe ulaştırılması bekleniyor.
Pazar’ın Demir Elması İçin Tescil Süreci de Gündemde
Melyat Deresi Derneği’nin çalışması, Pazar’ın yerel meyve mirasına yönelik son dönemde artan farkındalıkla da örtüşüyor.
Pazar’ın Demir Elması için 2026 yılında tescil yolunda önemli bir adım atılırken, Pazar Ticaret Odası öncülüğünde düzenlenen toplantıda ürünün tarihsel önemi, ekonomik potansiyeli ve korunması ele alındı.
Daha önceki araştırmalarda da Pazar’da yetiştirilen Demir Elma’nın farklı tipleri bilimsel olarak incelenmiş ve çeşidin ilçedeki yaygınlığı ortaya konulmuştu. Akademik çalışmalarda Pazar’dan farklı Demir Elma tiplerinin kayıt altına alındığı görülüyor.
Demir Elma Bir Dönem Ekonomik Değer Taşıyordu
Demir Elma’nın Pazar için yalnızca geleneksel bir meyve olmadığı, geçmişte ekonomik açıdan da önemli bir ürün olduğu belirtiliyor.
Tarihsel kaynaklarda Pazar’da yetiştirilen Demir Elma’nın 1930’lu yıllarda sofralık olarak değerlendirilmesinin yanı sıra kurutularak yurt dışına gönderilmesinin planlandığına ilişkin kayıtlar bulunuyor.
Gola Kültür, Sanat ve Ekoloji Derneği’nin yayımladığı çalışmada ise Pazar’da 1940’lı yıllarda Demir Elma üzerinden kurutulmuş meyve üretimi yapılan bir tesisin bulunduğu ve ürünün ekonomik değerinin geçmişte daha geniş ölçekte değerlendirildiği aktarılıyor.
Melyat Deresi’nde Daha Önce Bin 500 Fidan Dağıtılmıştı
Melyat Deresi çevresinde yerel meyveciliği yeniden canlandırmaya yönelik çalışmalar daha önce de sonuç vermişti.
2024 yılında gerçekleştirilen “Melyat Deresi Meyveleniyor” projesi kapsamında yöre halkına yedi farklı meyve çeşidinden toplam 1.500 fidan dağıtılmıştı. Etkinlikte meyve fidanlarının dikimi, bakımı ve yetiştirilmesi konusunda da vatandaşlara bilgi verilmişti.
Bu çalışmalar, bölgede unutulmaya yüz tutan meyve çeşitlerinin yeniden bahçelerde yaygınlaştırılması açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Yeni Fidanlar Yeniden Yöre Halkına Ücretsiz Dağıtılacak
Bu yıl toplanacak dallardan üretilecek fidanların yaklaşık 1,5-2 yıllık yetiştirme sürecinin ardından yeniden yöre halkına ücretsiz olarak dağıtılması planlanıyor.
Böylece bugün sayıları azalan yaşlı meyve ağaçlarından alınan genetik materyalin yeni fidanlara dönüştürülerek farklı bahçelerde yeniden hayat bulması hedefleniyor.
Proje, yalnızca mevcut ağaçların korunmasını değil, aynı zamanda yöredeki geleneksel meyve çeşitlerinin yeniden çoğaltılmasını ve üretimin yaygınlaştırılmasını amaçlıyor.
Projenin Kapsamı Başka Yöresel Meyvelerle Genişletilecek
Melyat Deresi Derneği, ilerleyen süreçte projenin kapsamını daha da genişletmeyi planlıyor.
Bu doğrultuda vatandaşların kendi bahçelerinde çoğalttığı veya köklendirdiği üzüm, armut, elma, incir, karayemiş, portakal ve mandalina gibi yöreye özgü meyve fidanlarının da proje kapsamına alınması hedefleniyor.
Amaç: Melyat Deresi’nin Meyve Hafızasını Koruma Altına Almak
Pazar’da sürdürülen çalışma, yalnızca fidan üretme projesi olmanın ötesinde, bölgenin geçmişten gelen tarımsal hafızasının korunmasını hedefliyor.
Bir zamanlar bahçelerde daha yaygın bulunan Ğaçaçura Armudu ve Demir Elma gibi yerel çeşitlerin yeniden çoğaltılmasıyla, Melyat Deresi’nin ata mirası meyvelerinin gelecek kuşaklara aktarılması amaçlanıyor.
Derneğin vatandaşlara yaptığı dal toplama çağrısı ise bu mirasın korunmasında yöre halkının doğrudan katkısını öne çıkarıyor.
Bahçemde eski bir armut ağacı var, Ğaçaçura mı emin değilim ama incelemeleri için derneğe ulaşacağım. Geçmişten gelen bu değerleri kaybetmemeliyiz.
Ağaçlardan dal kesimi yapılırken ağaca zarar verilmemesi konusunda uzman desteği alınıyor mu? Bu detay bence çok önemli.
Melyat Deresi Derneği’ni tebrik ederim. Yerel türlerimizi korumak sadece nostalji değil, aynı zamanda tarımsal bir zorunluluktur.
Demir Elma’nın eskiden yurt dışına gönderildiğini öğrenmek çok şaşırtıcı. Bu projenin yeniden ekonomik bir değer yaratması harika olur.
Tescil süreci Demir Elma için geç kalınmış bir adım olsa da çok yerinde bir karar. Umarım bu çalışma bölge üreticisine de destek olur.