ÇAYKUR’dan Tarıma Yerli Çözüm: Çay Atıklarından Çaykopit Üretilecek

ÇAYKUR Çaykopit Üretilecek

ÇAYKUR, özellikle modern seracılık, fide yetiştiriciliği ve süs bitkileri üretiminde kullanılması planlanan ürünün, hem tarımsal atıkların ekonomiye kazandırılmasına hem de ithalat kaynaklı maliyetlerin azaltılmasına katkı sağlaması bekleniyor.

Rize’de yürütülen çalışmalarla geliştirilen Çaykopit, Türkiye’nin çay üretiminden elde ettiği yan ürünleri katma değerli bir tarımsal girdiye dönüştürme hedefinin önemli örneklerinden biri olarak öne çıkıyor.

Çay Atıklarından Bitki Yetiştirme Ortamı Üretilecek

ÇAYKUR tarafından geliştirilen proje kapsamında, çay işleme sırasında ortaya çıkan lifli atıklar çeşitli işlemlerden geçirilerek bitki yetiştirmeye uygun bir ortama dönüştürülüyor. Böylece normal şartlarda farklı şekillerde değerlendirilebilen veya atık olarak ortaya çıkan çay liflerinin tarımsal üretimde kullanılması amaçlanıyor.

Çaykopit’in geliştirilmesindeki temel hedeflerden biri, Hindistan cevizi liflerinden üretilen ve özellikle topraksız tarım uygulamalarında tercih edilen kokopite yerli bir seçenek sunmak. Ürünün teknik özelliklerinin geliştirilmesi ve farklı bitki türlerinde kullanımının değerlendirilmesi için araştırma çalışmaları sürdürülüyor.

İthal Kokopite Yerli Alternatif Hedefi

Modern seracılıkta, fide üretiminde ve süs bitkileri yetiştiriciliğinde kullanılan kokopit, büyük ölçüde Hindistan cevizi üretiminin yaygın olduğu ülkelerden temin ediliyor. Bu durum, yetiştirme ortamı ihtiyacının bir bölümünün ithalat yoluyla karşılanmasına neden oluyor.

ÇAYKUR Genel Müdürü Yusuf Ziya Alim, projenin ekonomik amacını yurt dışına ödenen dövizin Türkiye’de kalmasını sağlamak şeklinde ifade etti.

Çaykopit’in ticari üretime uygun hale getirilmesi ve yaygın kullanımının sağlanması durumunda, ithal yetiştirme ortamlarına yönelik ihtiyacın bir bölümünün yerli kaynaklarla karşılanması mümkün olabilecek. Bununla birlikte ürünün rekabet gücü, üretim maliyeti, kalite standardı ve uzun vadeli bitki gelişimine etkisi gibi unsurların da belirleyici olması bekleniyor.

Türkiye’de Örtü Altı Tarımın Büyümesi Talebi Artırıyor

Türkiye, örtü altı tarım alanlarının büyüklüğü bakımından Avrupa’nın önde gelen ülkeleri arasında yer alıyor. Paylaşılan tarım verilerine göre Türkiye’de 1995 yılında yaklaşık 363 bin dekar olan toplam örtü altı tarım alanı, 2024 yılında 776 bin dekara yükseldi.

Aynı dönemde plastik sera alanlarında da önemli bir artış yaşandı. Seracılık faaliyetlerinin genişlemesi, topraksız tarım tekniklerinin kullanımının yaygınlaşması ve kontrollü üretime yönelik yatırımlar, bitki yetiştirme ortamlarına olan ihtiyacı artırıyor.

Bu açıdan Çaykopit projesi, yalnızca çay atıklarının değerlendirilmesi bakımından değil, gelişen seracılık sektörünün yerli girdi ihtiyacına cevap verme potansiyeli açısından da önem taşıyor.

İlk Denemelerde Kabak, Fasulye ve Domates Yetiştirildi

ÇAYKUR Atatürk Çay ve Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsünde gerçekleştirilen ön denemelerde Çaykopit kullanılarak kabak, fasulye ve domates yetiştirildi. Çalışmalar sırasında bitkilerin gelişimi gözlemlenirken domates fidelerinden meyve elde edildi.

Serada yürütülen çalışmalar kapsamında gerbera ve domates yetiştiriciliği üzerine araştırmalar da devam ediyor. Farklı bitki türleri üzerinde gerçekleştirilen bu denemelerle ürünün yetiştirme ortamı olarak kullanım özelliklerinin değerlendirilmesi amaçlanıyor.

Ön denemelerde elde edilen sonuçlar projenin geliştirilmesi açısından önemli bir aşama oluştururken, Çaykopit’in ticari ölçekte kullanılabilmesi için farklı üretim koşullarında yapılacak değerlendirmeler de önem taşıyor.

Üniversitelerle İş Birliği İçinde Geliştiriliyor

Çaykopit projesi, farklı kurumların katkısıyla yürütülen araştırma ve geliştirme çalışmalarıyla ilerliyor. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi yürütücülüğündeki çalışmalara ÇAYKUR Atatürk Çay ve Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü, Karadeniz Teknik Üniversitesi ve Ankara Üniversitesi de destek veriyor.

Kurumlar arasındaki iş birliğiyle ürünün standartlarının belirlenmesi, yetiştirme özelliklerinin değerlendirilmesi ve ticari kullanıma uygun hale getirilmesi hedefleniyor.

Çay Sektöründe Atıklar Katma Değerli Ürüne Dönüşebilir

Çaykopit, tarımsal üretimde ortaya çıkan yan ürünlerin yeniden değerlendirilmesi ve yerli kaynakların üretime kazandırılması açısından dikkat çekiyor. Projenin hedeflenen aşamaya ulaşması halinde çay işleme sürecindeki lifli atıklar, seracılık ve bitki yetiştiriciliğinde kullanılabilecek ekonomik değeri olan bir girdiye dönüşebilir.

Ürünün yaygınlaşması; üretim maliyeti, kalite sürekliliği, bitki verimliliği ve ticari ölçekte tedarik kapasitesi gibi kriterlere bağlı olacak. Bu alanlarda sağlanacak ilerleme, Çaykopit’in ithal kokopite alternatif olma potansiyelini ve Türkiye tarımına sağlayabileceği katkıyı belirleyecek.