Rize Bezi (Feretiko)

Rize’in köklü el sanatlarından biri olan Rize Bezi, yörede “feretiko” adıyla bilinen geleneksel bir dokuma türüdür. Geçmişte bölgede yaygın olarak yetiştirilen kenevir bitkisinden elde edilen iplikle dokunan bu özel kumaş, dayanıklılığı ve teri hızla emip kurutma özelliği sayesinde özellikle iç giyim ve gündelik kullanım ürünlerinde tercih edilirdi.

Kenevirden Tezgâha Uzanan Yolculuk

Rize’de uzun yıllar boyunca kenevir tarımı önemli bir geçim kaynağıydı. Lifleri ayrıştırılan kenevir, el eğirmesi yöntemiyle ipliğe dönüştürülür; ardından ahşap el tezgâhlarında dokunarak bez haline getirilirdi. Havsız (tüy bırakmayan) yapısı ve doğal lif özelliği sayesinde sağlıklı bir tekstil ürünü olarak öne çıkan Rize Bezi, Osmanlı döneminde ve Cumhuriyet’in ilk yıllarında yurt içi ve yurt dışında alıcı bulmuştur.

Cumhuriyet döneminde çay tarımının yaygınlaşması ve tekstil sektöründe pamuk ipliğinin ağırlık kazanmasıyla birlikte kenevir üretimi azalmış, bu durum Rize Bezi dokumacılığını da etkilemiştir. Zamanla pamuk ipliğiyle dokunan ürünler artmış; peştamal, peçete ve çeşitli ev tekstili ürünleri üretilmeye başlanmıştır. Dağ köylerinden temin edilen yün ipliğiyle dokunan “şal” adı verilen kaba kumaşlar da geçmişte yöresel kullanım alanına sahipti.

Rize Bezi (Feretiko)’nun Özellikleri

• Doğal ve nefes alabilen yapı

  Göz Atın

  

  Kurtuluşa Güç Katan Rizeliler

  

  Çaykur Rizespor

  

  Ankara’daki Rizelilerin Sayısı

• Dayanıklı ve uzun ömürlü kullanım

• Nem emici özellik

• Terletmeyen ve cilt dostu dokuma

• Geleneksel el tezgâhı üretim tekniği

Günümüzde Rize Bezi üretimi sınırlı sayıda atölyede sürdürülmekte, aynı zamanda halk eğitim merkezlerinde açılan kurslarla bu kültürel miras yaşatılmaya çalışılmaktadır. Modern tasarımlarla harmanlanan feretiko; gömlek, elbise, şal, masa örtüsü ve dekoratif tekstil ürünlerinde yeniden popülerlik kazanmıştır.

Desenlerde genellikle Karadeniz’e özgü yerel motifler kullanılırken, doğal dokusunu koruyan üretim anlayışı ön planda tutulmaktadır. Coğrafi ve kültürel kimliğin önemli bir parçası olan Rize Bezi, sürdürülebilir ve doğal tekstil arayışında olanlar için de alternatif bir seçenek olarak öne çıkmaktadır.

Rize Bezi dokumacılığı, geçmişin üretim geleneğini günümüz tasarım anlayışıyla birleştirerek Karadeniz’in kültürel hafızasını geleceğe taşımaya devam ediyor.