İçindekiler
“Ğaço / Ciciyen”
Danıştay 10. Dairesi’nin, atmaca avında yem olarak kullanılan kızıl sırtlı örümcek kuşunun (yörede “ğaço / ciciyen” olarak biliniyor) avlanmasını yasaklaması, bölgede büyük tepkiyle karşılandı. Karar, atmacanın kendisini doğrudan yasaklamasa da uygulamada geleneğin devamını neredeyse imkânsız hale getirdi.
Hukuki Süreç ve Danıştay Kararı
Doğa Derneği tarafından, 2021–2022 Av Dönemi Merkez Av Komisyonu (MAK) kararının iptali istemiyle açılan davada Danıştay, kısmi iptal kararı verdi. Mahkeme; mutlak koruma altında bulunan kızıl sırtlı örümcek kuşunun avlanmasına izin veren düzenlemeyi, uluslararası sözleşmelere aykırı bularak iptal etti. MAK kararının diğer maddeleri yönünden ise davanın büyük bölümü reddedildi.
Kararın ardından, atmaca yakalama sürecinde yem olarak kullanılan kuşun yasaklanması, atmacacılar tarafından “geleneğin fiilen sona erdirilmesi” olarak değerlendirildi.
Arhavi’de Geniş Katılımlı İstişare Toplantısı
Danıştay kararının ardından Artvin’in Arhavi ilçesinde atmaca kültürüne gönül verenlerin katılımıyla geniş çaplı bir istişare toplantısı düzenlendi. Toplantıya atmaca severler, avcılar ve atmacacılar dernek başkanları, sivil toplum kuruluşu temsilcileri, siyasi parti temsilcileri, muhtarlar ve çok sayıda vatandaş katıldı.
Toplantıda, “ğaço” olarak bilinen kızıl sırtlı örümcek kuşunun yasaklanmasının, sadece bir av düzenlemesi değil; bölgenin kültürel mirasına yönelik bir tehdit olduğu vurgulandı.
“Bu Kültürümüze Yapılmış Bir Saldırıdır”
Fındıklı Avcılar ve Atmacacılar Derneği Başkanı Hüseyin Uzunhasanoğlu, yaptığı açıklamada karara sert tepki göstererek şunları söyledi:
“Bu karar, kültürümüze yapılmış bir saldırıdır. Yeterli araştırma yapılmadan alındığını düşünüyoruz. Atmaca, dedelerimizden bize kalan bir mirastır. Hukuki tüm yolları sonuna kadar kullanacağız. ‘Ğaço’ serbest bırakılana kadar mücadelemiz sürecek.”
Uzunhasanoğlu, Artvin Milletvekili Faruk Çelik’in konuyu Ankara’da görüşmek üzere kendilerini davet ettiğini de belirtti.
“Savunma Hakkımız Bile Olmadı”
Arhavi Avcılar, Atıcılar ve Atmacacılar Derneği Başkanı Refik Lakerta ise dava sürecinden haberdar edilmediklerini vurgulayarak, kendilerini savunma imkânı bulamadıklarını ifade etti. Lakerta, atmacacılığın sadece bir uğraş değil, kimlik ve yaşam biçimi olduğunu söyledi.
Gençlere Tanıtılan Kültür Yasakla Karşı Karşıya
Öte yandan, Danıştay kararından kısa süre önce Arhavi Gençlik Merkezi tarafından düzenlenen bir etkinlikte atmaca kültürü gençlere tanıtılmış, geleneğin yaşatılması adına farkındalık oluşturulmuştu. Karar, bu tür kültürel aktarımların geleceğini de tartışmalı hale getirdi.
Bölge halkı, hem doğayı koruyan hem de kültürel mirası yaşatacak yeni ve dengeli bir düzenleme yapılmasını talep ediyor.
Hem doğayı koruyan hem de bu kadim geleneği yaşatan orta bir yol bulunamaz mı? Bakanlık ve yerel derneklerin iş birliği yaparak daha modern bir düzenleme getirmesi gerekiyor.
Bu gelenek bize dedelerimizden miras kaldı, sadece bir avcılık değil bizim kimliğimizdir. Doğayı en iyi biz korurken böyle bir kararla geleneğin bitirilmek istenmesi çok üzücü.
Uluslararası sözleşmeler ve türlerin korunması ekosistem için hayati önem taşıyor. Kültürel miras önemli olsa da koruma altındaki kuşların yem olarak kullanılması bilimsel olarak ne kadar savunulabilir?