İkizdere Dağ Horozu

İkizdere Dağ Horozu (Kafkas Kara Tavuğu – Tetrao Mlokosiewiczi)

Tanımlanması ve Fiziksel Özellikleri:

Uzunlukları 37-55 cm, kanat açıklığı 58-62 cm ve ağırlıkları Erkek 820–1005, dişi 710–820 gram’dır. Yumurtaları 51 mm boyunda 2-10 adet sarı-beyaz ve kırmızı-kahverengi lekelere sahiptir. Dağ horozu orta boy bir kuştur. Erkek kırmızı kaşların dışında, uzun derince çatallı bir kuyruk ve bütün-siyah kuş tüyüyle çok ayırıcıdır. Siyah olan tüyleri yakından bakıldığında mavi-yeşil renk veren yanardönerli bir görüntüye sahiptir.

Omzunda beyaz bir leke, gözlerinin üzerinde belirgin şekilde iki yanda kırmızı ibikleri mevcuttur. Kanat altı tüyleri beyazdır. Dişisi, erkekten küçüktür, üst tarafı siyah çizgili, alt tarafı grimsi kahverengi renktedir. Dişinin kuyruğu erkeğinkinden kısadır ve köşeli uçludur.

Dişiler cinsel ergenliğe birinci yılın sonunda erişirken erkekler cinsel erişkinliğe ikinci yılın sonunda erişirler. Yılda bir kez yavru yaparlar. Kuluçka süresi yaklaşık 20–25 gündür. Tür göçmen değildir. Mevsimsel olarak irtifa göçü gerçekleştirirler. Çok eşli kuşlardır. Üreme zamanı lek denilen gruplar oluştururlar. Bu gruplarda erkekler dişileri etkilemek umuduyla birbirlerine üstünlük sağlamaya çalışırlar.

Lekler genelde güney yamaçlarda kar kaplı veya çayırlık alanlar üstünde gerçekleşir. Burada kanatlarından çıkan ince bir ıslık sesi eşliğinde erkekler çiftleşme danslarını yapar ve beyaz kanat altlarını tüm güzelliğiyle sergilerler. Bir kısım erkeklerse göğüs tüylerini kabartıp, kuyrukları havada paralel koşular yaparlar.

Nisan, Mayıs ve Haziran ayları lek zamanları olmakla beraber bazı bireyler sonbaharda da kur davranışlarını sürdürürler. Dişiler tek başlarına kuluçkaya yatarlar, yuvalarını yoğun bitki örtüsü altına yaparlar. Dişi yumurtaları 20 ila 25 gün kuluçkaya yatırır. Civcivler yumurtadan çıktıktan sonra 10 ila 14 gün içinde kısa mesafeler için uçabileceklerdir.

Göz Atın

Anzer Yaylasında Bulunan Çiçek Çeşitleri

Rize’de İlk Çay Üretimi

Çay

Habitat:

Dağ horozu, yüksek dağ kuşudur ve yıl boyunca 1.500–3.000 metre yükseklikte ağaç sınırı ve alpin çayırlıklar arasında yerleşik olarak yaşar.

Türkiye’de türün yaşam alanı ardıç ve ayı üzümü ile de ikame olabilen orman güllerinin yakınlarındaki çayırlardan oluşur. İğne yapraklı ağaçlar ve huş ağaçları üreme bölgelerine yakın olarak sıklıkla kaydedilen ağaçlardır. Ekolojileri kabaca yuva yapımında kullanılacak sık bitki örtüsü olan ve alanlarının sınırlarını belirleyebilecekleri açık alanlar gerektirir.

Beslenme:

Dağ horozlarının ana yiyecekleri bitkilerdir. Kış süresince ana besin kaynakları huş ağacının kedicikleri, ardıçların tohum ve iğneleri, kuşburnu ve kuş üvezi meyveleri, orman güllerinin yazdan kalan sürgünleri olmaktadır.

Mayıs ortasından itibaren alpin bitki topluluklarının sapları, çiçekleri ve olgunlaşmamış tohumlarıyla beslenirler. Sonbaharda ise böğürtlen ve ayı üzümü gibi alpin meyveleri başlıca besin kaynakları olmaktadır. İlk 10–15 gün genç bireyler böceklerle, salyangoz ve örümceklerle beslenir.

İlişkili Yazı - İkizdere Dağ Horozu Resimleri

İkizdere Dağ Horozu

Haberi görüntüle

Genel Tanım ve Köken

• Coğrafi Köken: Özellikle İkizdere ve çevresindeki yüksek rakımlı köylerde (Ör: Ovit, Cimil, Şimşirli) yetiştirilir. Doğu Karadeniz’in zorlu iklim ve coğrafyasına adapte olmuştur.

• Irksal Özellik: Yerli bir tavuk ırkı olup, nesli tükenme tehlikesi altındadır. Son yıllarda koruma ve ırkı saf olarak devam ettirme çabaları artmıştır.

• Adlandırma: “Dağ horozu” adı, horozların görkemli duruşu, savaşçı görünümü ve dağlık alanlarda özgürce dolaşmasından gelir.

Fiziksel Özellikleri

• Görünüm: İri cüsseli, dik duruşlu, uzun bacaklı ve kaslı bir yapıya sahiptir.

• Tüy Renkleri: Genellikle siyah, koyu gri, bordo karışımı parlak tüyler. Boyun tüyleri yeşil-mor ışık yansımalı (yeşil parlak) olabilir.

• İbik: Kırmızı, dik ve iri bir ibik. Soğuğa dayanıklı olmasına rağmen ibik ve sakallar dona karşı hassastır.

• Bacaklar: Uzun, güçlü ve genellikle koyu gri/siyah renkte.

• Ayaklar: Dört parmaklı, toprakta hızlı hareket etmeye uyumlu.

• Ağırlık: Horozlar 3-4 kg, tavuklar 2-3 kg aralığındadır.

Davranış ve Karakter

• Özgürlük Düşkünü: Doğada serbest dolaşmayı sever, yüksek ağaçlara tüneyebilir.

• Savaşçı Yapı: Horozları bölgelerine karşı korumacı ve diğer horozlara karşı mücadeleci olabilir.

• Ses: Gür ve uzun ötüşleri vardır. Dağ vadilerında yankılanan ötüşleri meşhurdur.

• Yumurta Verimi: Tavukları iyi bir kuluçka içgüdüsüne sahiptir. Yılda ortalama 80-120 adet yumurta verir. Yumurtalar krem-beyaz renkte, iri ve sağlam kabukludur.

• Dayanıklılık: Soğuk, yağışlı iklime ve engebeli arazide yaşamaya uyumludur. Hastalıklara karşı yerli ırk olarak direnci yüksektir.

Yetiştirme Koşulları ve Kullanım Amacı

• Geleneksel Yetiştirme: Köylerde serbest gezen (free-range) sistemle, evlerin etrafında, orman kenarlarında doğal olarak beslenir.

• Beslenme: Doğal otlar, böcekler, solucanlar ve ev artıklarıyla beslenir. Ek yem verilebilir.

• Kullanım Amacı:

  • Et Kalitesi: Lezzetli, sıkı lifli, aromatik bir eti vardır. Özellikle horoz eti yöresel yemeklerde tercih edilir.

  • Yumurta Verimi: Yumurtaları doyurucu ve lezzetlidir.

  • Kültürel Değer: Köy yaşamının bir parçasıdır; sabah ötüşleri geleneksel hayatın ritmini belirler.

Koruma Durumu ve Tehditler

• Nesli Tehlike Altında: Melezleşme (hibrit ırklarla karışma), köyden kente göç, modern tavukçuluğun yaygınlaşması nedeniyle saf ırk popülasyonu azalmıştır.

• Koruma Çabaları:

  • Rize İli Damızlık Tavukçuluk İşletmesi: Saf ırkı korumak ve dağıtmak için çalışmalar yürütmektedir.

  • Yerel Çiftçiler ve STK’lar: Saf ırk yetiştiren çiftçiler desteklenmekte, halk bilinçlendirilmektedir.

  • Yöresel Festivaller: İkizdere’de horoz showları, festivaller düzenlenerek tanıtım yapılmaktadır.

Kültürel ve Ekonomik Önemi

• Yöresel Mutfak: Horoz etiyle yapılan “horoz hoşafı” (horoz haşlaması) ve “horoz çorbası” gibi geleneksel yemekler vardır.

• Simgesel Değer: Doğu Karadeniz’in doğal yaşam ve kırsal kültürünün bir sembolüdür.

• Ekoturizm Potansiyeli: Yöreye gelen turistlerin ilgisini çekebilecek, yöresel değer olarak görülmektedir.

7. İlginç Bilgiler

• Yüksek Rakım Uyumu: Deniz seviyesinden 1500-2000 metre yükseklikte bile rahatça yaşayabilir.

• Doğal Bekçi: Yabani hayvanların (tilki, sansar) yaklaştığını fark edip alarm ötüşü yapabilir.

• Dayanıklı Tırnaklar: Engebeli arazide hızlı koşabilmek için güçlü tırnak yapısına sahiptir.

Saf Irk İçin Öneriler

1. Yerel Yetiştiricilerden Temin: Saf yavru veya yumurta almak için Rize Tarım İl Müdürlüğü veya yetiştirici kooperatiflerine başvurulabilir.

2. Doğal Ortam Sağlama: Mümkünse açık alan, yeşillik ve korunaklı bir kümes gereklidir.

3. Melezleşmeyi Önleme: Diğer tavuk ırklarından ayrı tutulmalıdır.

Sonuç

İkizdere Dağ Horozu, Doğu Karadeniz’in zorlu doğasının bir mirasıdır. Sadece bir tavuk ırkı değil, aynı zamanda kültürel bir değer ve genetik bir hazine olarak görülmelidir. Korunması, hem biyoçeşitlilik hem de yöresel kimlik açısından büyük önem taşımaktadır.

53R-Rize Haber ve Havadis Sitesi