Camii harim giriş kapısı üzerinde bulunan ve sonradan genişletme çalışmalarında bütünlüğü bozulan üç satırlık Osmanlıca kitabeye göre 1886 tarihinde Bilal Usta tarafından yapılmıştır.
Kitabede;
Ru’yet-i veçhi şanıdır bu camiden garaz
Seyri ilellah silkidir pire ülfetten garaz
Amili Bilal Usta Sene H. 1304/1886
Yapı ile ilgili yayınlarda yapının, Hacı (Şeyh) Osman Niyazi Sipahioğlu tarafından (1304), Pazarlı Ali ve Hasan Ustalara yaptırıldığı vurgulanmıştır.
Orhan Terzioğlu eserinde, caminin 1845 yılında üç usta tarafından yapımına başlanıldığını ve 1850’de bitirildiğini, ahşap işlerinin ise Ahmed Usta tarafından gerçekleştirildiğini belirtmiştir.
Arşiv belgeleleri irdelendiğinde, Rize Şer’iyye Sicillerinde yer alan 1880 tarihli bir belgede, Varda’nın (Güneyce) Kambeç(y)a Mahallesi’nde Cuma ve bayram namazlarının kılınabilmesi ve hutbe okunabilmesi için minber vaz edilerek cami haline getirilmesi istenen bir mescidden bahsedilmektedir ki, bu mescit, Şeyh Efendi’nin yaptırmaya başladığı ve henüz tamamlanmamış olan cami olmalıdır. Şer’iyye belgesini destekler mahiyetteki iki vakıf kaydından birincisinde (1880), Kanbeça Mahallesi’nde Sipahi El-Hac Hüseyin Efendi bin Hüseyin’in bin kuruşluk vakfının senelik nemasından yüz elli kuruşun mahalledeki mescide minber konularak camiye çevrilmesi ile ilgili bilgigeçmektedir. 1904 tarihli ikinci kayıtta ise Sipahlioğlu Hüseyin Efendi bin Hüseyin’in köydeki Cami-i Kebir için dokuz yüz kuruş para vakfetti, bu paranın senelik nemasının cami imamına verildiği görülmektedir.
Buna göre arşiv vesikaları ve kitabeleri göz önüne alındığında, 1880 tarihinden önce bir mescid yapımına başlanıldığı ve 1880’de minber konulacak camiye dönüştürüldüğü açıktır. Ancak yapının bütün işleriyle birlikte tamamlanmasının, kitabesinden hareketle 1886 yılını bulduğu söylenebilir. Ayrıca, camiyle ilgili dört farklı usta adı geçmektedir. Pazarlı Ali ve Hasan Usta caminin inşasını, Bilal ve Ahmed Usta
ise ahşap işçiliğini üstlendiği düşünülmektedir. Nitekim, bu usta isimlerine farklı yapılarda da rastlanmaktadır.
- Tür: Cami
- Tema: Çivisiz Camiler
- Kültür: Osmanlı
- Yüzyıl: 19. yy
- Bölge: Türkiye, Karadeniz Bölgesi, Rize, İkizdere
- Durum: Erişilebilir
✶ Kaynaklar
– Rize’de Osmanlı Dönemi Camileri, 2022, Burak Muhammet Gökler





